Kotły z otwartą komorą spalania są to urządzenia grzewcze pobierające tlen niezbędny do spalania paliw gazowych z powietrza, z pomieszczenia w którym pracują. W kotłach tych palnik jest elementem którego można zobaczyć dosłownie gołym okiem, gdyż jest to element do którego jest dostęp z zewnątrz. Urządzeń tych nie wolno stosować w pomieszczeniach mieszkalnych, czyli pokojach przeznaczonych na stały pobyt ludzi, sypialniach oraz w mieszkaniach jednopokojowych wyposażonych we wnękę kuchenną.

    Kilka słów i aktów prawnych dotyczących zagadnienia. Jeżeli chodzi o typy urządzeń gazowych oraz pomieszczenia w których mogą one być lokalizowane, z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z 2003 r. Nr 33, poz. 270 oraz z 2004 r. Nr 109, poz. 1156), czytamy:

§ 80.

1.  Kubatura pomieszczenia łazienki z wentylacją grawitacyjną powinna wynosić co najmniej:

1) 8 m³ - przy zastosowaniu w tym pomieszczeniu urządzenia gazowego, o którym mowa w § 172 ust. 3 pkt 1.

2) 6,5 m³ - przy doprowadzeniu centralnej ciepłej wody lub zastosowaniu elektrycznego urządzenia do ogrzewania wody bądź urządzenia gazowego, o którym mowa w § 172 ust. 3 pkt 2, a także gdy urządzenie gazowe znajduje się poza tym pomieszczeniem.

2.  Dopuszcza się zmniejszenie kubatury, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jednakże nie poniżej 5,5 m³, jeżeli pomieszczenie łazienki jest wyposażone co najmniej w wentylację mechaniczną wywiewną.

§ 93. 

2.  W mieszkaniu jednopokojowym dopuszcza się pomieszczenie kuchenne bez okien lub wnękę kuchenną połączoną z przedpokojem, pod warunkiem zastosowania co najmniej wentylacji:

1) grawitacyjnej - w przypadku kuchni elektrycznej,

2) mechanicznej wywiewnej - w przypadku kuchni gazowej.

3.  W mieszkaniu wielopokojowym kuchnia może stanowić część pokoju przeznaczonego na pobyt dzienny, pod warunkiem zastosowania w tym pomieszczeniu wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej z podłączeniem do niej okapu wywiewnego nad trzonem kuchennym, a także z zapewnieniem odprowadzenia powietrza z pomieszczenia dodatkowym otworem wywiewnym, usytuowanym nie więcej niż 0,15 m poniżej płaszczyzny sufitu.

§ 170. 

1.  Urządzenia gazowe mogą być instalowane wyłącznie w pomieszczeniach spełniających warunki dotyczące ich wysokości, kubatury, wentylacji i odprowadzenia spalin, a także dopływu powietrza do spalania określone w rozporządzeniu, w Polskich Normach i przepisach odrębnych.

2.  Urządzenia gazowe z otwartą komorą spalania, przez co rozumie się urządzenia typu A i B, nie mogą być instalowane w pomieszczeniach mieszkalnych, z zastrzeżeniem § 93 ust. 2 i 3.

3.  Urządzenia gazowe z zamkniętą komorą spalania, przez co rozumie się urządzenia typu C, mogą być instalowane w pomieszczeniach mieszkalnych, niezależnie od rodzaju występującej w nich wentylacji, pod warunkiem zastosowania koncentrycznych przewodów powietrzno-spalinowych, z zachowaniem wymagań § 175.

Podział ten jest zgodny z Polską Normą PN-86/M-40305, która dokonuje podziału urządzeń na poszczególne typy:

• Typ A - urządzenia otwartego spalania ( z otwartą komorą spalania);

• Typ B - urządzenia otwartego spalania z odprowadzeniem spalin:

  • B1 - za pomocą ciągu naturalnego

  • B2 - ciągu wymuszonego

• Typ C - urządzenia zamkniętego spalania, tak zwane kotły turbo z wymuszonym obiegiem spalinowo-powietrzny

Jeżeli chodzi o minimalne kubatury pomieszczeń, w których mogą być lokalizowane urządzenia gazowe:

§ 172. 

3.  Kubatura pomieszczeń, w których instaluje się urządzenia gazowe, nie powinna być mniejsza niż:

1) 8 m³ - w przypadku urządzeń pobierających powietrze do spalania z tych pomieszczeń,

2) 6,5 m³ - w przypadku urządzeń z zamkniętą komorą spalania.

4.  Pomieszczenia, w których instaluje się urządzenia gazowe, powinny mieć wysokość co najmniej 2,2 m.

5.  W budynkach jednorodzinnych, mieszkalnych w zabudowie zagrodowej i rekreacji indywidualnej, wzniesionych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, dopuszcza się instalowanie gazowych kotłów grzewczych w pomieszczeniach technicznych o wysokości co najmniej 1,9 m, z zachowaniem warunków określonych w ust. 1 i § 170 ust. 1 i 2.

    Przy zastosowaniu koncentrycznych przewodów powietrzno – spalinowych nie jest wymagane wyprowadzane ich nad dach budynku. Można w myśl rozporządzenia wyprowadzić je przez ścianę budynku, stosując się odpowiednio do przepisu:

§ 175. 

1.  Indywidualne koncentryczne przewody powietrzno-spalinowe lub oddzielne przewody powietrzne i spalinowe od urządzeń gazowych z zamkniętą komorą spalania mogą być wyprowadzone przez zewnętrzną ścianę budynku, jeżeli urządzenia te mają nominalną moc cieplną nie większą niż:

1) 21 kW - w wolno stojących budynkach jednorodzinnych, zagrodowych i rekreacji indywidualnej,

2) 5 kW - w pozostałych budynkach mieszkalnych.

2.  Wyloty przewodów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, powinny znajdować się wyżej niż 2,5 m ponad poziomem terenu.

3.  Odległość między wylotami przewodów, o których mowa w ust. 1, powinna być nie mniejsza niż 3 m, a odległość tych wylotów od najbliższej krawędzi okien i ryzalitów przesłaniających nie mniejsza niż 0,5 m.

    Urządzenia gazowe z otwartą komorą spalania możemy podzielić jeszcze względu na rodzaj zapłonu palnika. W urządzeniach tych możemy wyróżnić palniki zapalane za pomocą tzw. palnika dyżurnego, czyli świecy gazowej zasilanej z układu zasilającego urządzenie grzewcze oraz za pomocą automatycznego zapłonu. To pierwsze jest niezwykle prostym pod względem technicznym rozwiązaniem (zgaszoną świecę można bez trudu zapalić), nie pozbawionym niestety wad. W śród nich należy wymienić ciągłe zużycie paliwa gazowego nawet podczas bezczynności urządzenia oraz częste gaśnięcie płomienia dyżurnego przy nagłym przepływie powietrza z zewnątrz. Drugie z rozwiązań polega na zapalaniu palnika za pomocą urządzenia wywołującego iskrę elektryczną wzbudzającą płomień na dyszach wylotowych. Wadą takich urządzeń jest okresowa konieczność wymiany baterii. Istnieją również rozwiązania, pozwalające wzbudzać iskrę elektryczną za pomocą urządzeń, które na skutek przepływu czynnika ogrzewanego same wytwarzają napięcie elektryczne mogące spowodować powstanie ładunku elektrycznego na powierzchni palnika.

Podsumowując, urządzenie z otwartą komorą spalania, ze względu na swą prostotę konstrukcji jest urządzeniem na pewno nieco tańszym w zakupie niż urządzenie z komorą zamkniętą. Kocioł taki nie ma wbudowanego wentylatora, który zabezpieczał by go od wypadku zakłóceń ciągu kominowego. Jako że powietrze do spalania musi wpływać z pomieszczenia do wnętrza kotła, urządzenia te nie mają na ogół obudowy od spodu jak i od góry. Co więcej, niektóre z nich nie posiadają obudowy oddzielającej ich od ściany na której wiszą. Oznacza to, że w niesprzyjających warunkach zarówno gaz, jak i trujące spaliny będą swobodnie wydostawać się do pomieszczenia zatruwając powietrze, którym oddychają użytkownicy.

Reasumując, przy wyborze takiego typu urządzenia należy zapewnić odpowiedni nawiew świeżego powietrza. Niedopuszczalne jest więc zasłanianie otworów wentylacyjnych, montowanie kotłów w zamkniętych szafkach lub instalowanie wentylatorów elektrycznych – wyciągowych w pomieszczeniach z urządzeniem. Należy także pamiętać o okresowych przeglądach samych urządzeń oraz z wiązanych z nimi ciągów kominowych. Nieprzestrzeganie tych zasad może spowodować zakłócenie wentylacji grawitacyjnej w obrębie palnika, a efektem tego może być niepełne spalanie paliwa gazowego i powstanie tlenku węgla (czadu).